Өнеркәсіптік өндіріс процестері кезінде өндіріс жүйелерінің жабдықтары мен құбырларында кокстау, мұнай қалдықтары, қақ, шөгінділер және коррозиялық шөгінділер сияқты әртүрлі ластанулар жиналады. Бұл шөгінділер көбінесе жабдықтар мен құбырлардың істен шығуына, өндіріс жүйелерінің тиімділігінің төмендеуіне, энергия тұтынудың артуына, ал ауыр жағдайларда тіпті қауіпсіздік оқиғаларына әкеледі.
Соңғы жылдары жаңа синтетикалық өнеркәсіптердің қарқынды дамуымен жаңа өнеркәсіптік ластанулар үздіксіз пайда болып, оның молекулалық құрылымдары күрделене түсті. Сонымен қатар, өнеркәсіптік ластанулар мен әртүрлі тазалау нысандары арасындағы адгезия механизмдері мен формалары көбінесе ластану түріне, сондай-ақ тазартылатын нысандардың құрылымдық құрамы мен беткі физика-химиялық қасиеттеріне байланысты. Қоршаған ортаны қорғау талаптарына байланысты химиялық заттардың биологиялық ыдырайтындығына және уытты еместігіне деген сұраныс артып келеді, бұл химиялық тазалау технологияларына үнемі жаңа қиындықтар туғызады.
Химиялық тазалау - ластанудың пайда болуы мен қасиеттерін зерттеуді, тазалау құралдары мен қоспаларды таңдауды және тұжырымдауды, коррозия ингибиторларын таңдауды, тазалау процесінің әдістерін, тазалау жабдықтарын әзірлеуді және пайдалануды, тазалау кезіндегі бақылау технологияларын және ағынды суларды тазартуды және басқаларды қамтитын кешенді технология. Осылардың ішінде тазалау құралдарын таңдау тазалау жұмыстарының сәттілігін анықтайтын маңызды фактор болып табылады, себебі ол тазалау тиімділігіне, қақтан тазарту жылдамдығына, коррозия жылдамдығына және жабдықтың экономикалық пайдасына тікелей әсер етеді.
Тазалағыш заттар негізінен үш негізгі компоненттен тұрады: негізгі тазартқыш агент, коррозия ингибиторлары және беттік белсенді заттар. Гидрофильді және гидрофобты топтарды қамтитын молекулалық құрылымына байланысты беттік белсенді заттар химиялық тазалау кезінде адсорбцияда, енуде, эмульсияда, ерітуде және жууда рөл атқарады. Олар тек қосалқы агенттер ретінде ғана емес, сонымен қатар негізгі компоненттер ретінде кеңінен қарастырылады, әсіресе қышқылмен тазалау, сілтілі тазалау, коррозияны тежеу, майсыздандыру және зарарсыздандыру сияқты процестерде, мұнда олар өздерінің маңызды әсерін барған сайын көрсетіп келеді.
Негізгі тазартқыш агент, коррозия ингибиторлары және беттік белсенді заттар химиялық тазалау ерітінділерінің үш негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Беттік белсенді заттардың бірегей химиялық құрылымы сұйық ерітіндіде еріген кезде ерітіндінің беттік керілуін айтарлықтай төмендетеді, осылайша оның ылғалдану қабілетін арттырады. Әсіресе, ерітіндідегі беттік белсенді заттардың концентрациясы мицелланың критикалық концентрациясына (КБК) жеткенде, ерітіндінің беттік керілуінде, осмостық қысымында, тұтқырлығында және оптикалық қасиеттерінде айтарлықтай өзгерістер болады.
Химиялық тазалау процестеріндегі беттік белсенді заттардың ылғалдандыру, ену, дисперсиялау, эмульсиялау және еріту әсерлері екі есе көп нәтижеге қол жеткізеді, бұл күш жұмсаудың жартысын ғана қажет етеді. Қорытындылай келе, химиялық тазалаудағы беттік белсенді заттар негізінен екі функцияны орындайды: біріншіден, олар мицеллалардың еріту әсері арқылы нашар еритін органикалық ластаушы заттардың көрінетін концентрациясын арттырады, бұл еріту әсері деп аталады; екіншіден, амфифильді топтарына байланысты беттік белсенді заттар май мен су фазалары арасындағы шекарада адсорбцияланады немесе жиналады, бұл шекаралық керілісті азайтады.
Беттік белсенді заттарды таңдаған кезде тазалағыш заттың, коррозия ингибиторларының және беттік белсенді заттардың қасиеттеріне, сондай-ақ олардың өзара әрекеттесуінің үйлесімділігіне ерекше назар аудару керек.
Жарияланған уақыты: 2025 жылғы 28 тамыз