Dökünlerde surfaktantlaryň ulanylmagy
Dökünleriň çökmeginiň öňüni almak: Dökün senagatynyň ösmegi, dökünleriň derejesiniň ýokarlanmagy we daşky gurşaw baradaky habardarlygyň artmagy bilen jemgyýet dökün öndürmek proseslerine we önümiň öndürijiligine has ýokary talaplary goýdy. Ulanylyşysurfaktantlardökünleriň hilini ýokarlandyryp biler. Dökünleriň galmagy dökün senagaty üçin, esasanam ammonium bikarbonaty, ammonium sulfaty, ammonium nitrat, ammonium fosfaty, karbamid we birleşme dökünler üçin uzak wagtlap kynçylyk döredip gelýär. Dökünleriň galmagynyň öňüni almak üçin, önümçilik, gaplama we saklamak wagtyndaky howpsuzlyk çärelerinden başga-da, dökünlere sürfaktantlar goşup bolýar.
Karbamid daşamak we saklamak wagtynda gatap galmaga meýilli bolýar, bu bolsa onuň satuwyna we ulanylyşyna uly täsir edýär. Bu hadysa karbamid granulalarynyň ýüzünde gaýtadan kristallaşma sebäpli ýüze çykýar. Granulalaryň içindäki çyglylyk ýüze geçýär (ýa-da atmosferanyň çyglylygyny özüne siňdirýär) we inçe suw gatlagyny emele getirýär. Temperatura üýtgeýän wagty, bu çyglylyk buglanýar, bu bolsa ýüzündäki doýgun erginiň kristallaşmagyna we gatap galmagyna getirýär.
Hytaýda azot dökünleri esasan üç görnüşde bolýar: ammonium azoty, nitrat azoty we amid azoty. Nitro döküni ammiak we nitrat azotyny öz içine alýan ýokary konsentrasiýaly birleşme dökünidir. Karbamidden tapawutlylykda, nitro dökünindäki nitrat azoty ekinler tarapyndan ikinji gezek öwrülmezden gönüden-göni siňdirilip bilner, bu bolsa has ýokary netijelilige getirýär. Nitro birleşme dökünleri temmäki, mekgejöwen, gawun, miwe, gök önümler we miwe agaçlary ýaly girdeji ekinleri üçin amatlydyr we şor topraklarda we karst sebitlerinde karbamidden has gowy netije berýär. Şeýle-de bolsa, nitro birleşme dökünleri esasan ammiak nitratyndan ybarat bolany üçin, ol ýokary derejede gigroskopiki we temperatura üýtgemeleri bilen kristal faza geçişlerine sezewar bolýar, şonuň üçin olar gataplaşmaga meýilli.
Hapalanan topragyň arassalaýyş işlerine sürfaktantlaryň ulanylmagy
Nebithimiýa, derman senagaty we plastmassa ýaly senagat pudaklarynyň ösmegi bilen dürli gidrofob organiki hapalaýjylar (meselem, nebit uglewodorodlary, galogenleşdirilen organiki maddalar, polisiklik aromatik uglewodorodlar, pestisidler) we agyr metal ionlary topraga dökülmeler, syzmalar, senagat zyňyndylary we galyndylary ýok etmek arkaly girýär we agyr hapalanmaga sebäp bolýar. Gidrofob organiki hapalaýjylar topragyň organiki maddalary bilen aňsatlyk bilen baglanyşýar, olaryň bioelýeterliligini peseldýär we topragyň ulanylyşyna päsgel berýär.
Amfifil molekulalar bolan surfaktantlar ýaglara, aromatik uglewodorodlara we galogenleşdirilen organiki maddalara güýçli gatnaşyk görkezýärler, bu bolsa olary topragyň arassalaýyşynda netijeli edýär.
Oba hojalyk suwuny tygşytlamakda surfaktantlaryň ulanylyşy
Gurakçylyk global mesele bolup, gurakçylyk sebäpli ekin hasylynyň ýitgileri beýleki meteorologik betbagtçylyklardan gelip çykýan umumy ýitgilere deňdir. Bugarmagyň öňüni almak prosesi çyglylygy saklamagy talap edýän ulgamlara (meselem, oba hojalyk suwy, ösümlikleriň ýüzleri) surfaktantlary goşmagy we ýüzünde eremeýän monomolekulýar örtügi emele getirmegi öz içine alýar. Bu örtük çäkli bugaryş giňişligini eýeleýär, netijeli bugaryş meýdanyny azaldýar we suwy tygşytlaýar.
Ösümlikleriň ýüzüne püskürilende, surfaktantlar gönükdirilen gurluş emele getirýär: olaryň gidrofob uçlary (ösümlige tarap) içki çyglylygyň buharlanmagyny yzyna serpikdirýär we blokirleýär, gidrofil uçlary bolsa (howa tarap) atmosfera çyglylygynyň kondensasiýasyna ýardam edýär. Bilelikdäki täsir suwuň ýitgisiniň öňüni alýar, ekinleriň gurakçylyga garşy durnuklylygyny ýokarlandyrýar we hasyllylygy ýokarlandyrýar.
Netije
Gysgaça aýdylanda, surfaktantlar häzirki zaman oba hojalyk tehnologiýasynda giňden ulanylýar. Täze oba hojalyk tehnikalary peýda bolanda we täze hapalanma kynçylyklary ýüze çykanda, öňdebaryjy surfaktant ylmy-barlaglaryna we işläp düzmelerine bolan isleg artar. Diňe şu ugra laýyk gelýän ýokary netijeli surfaktantlary döretmek arkaly Hytaýda oba hojalygynyň döwrebaplaşdyrylmagyny çaltlaşdyryp bileris.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 15-nji awgusty