Umuman, korroziýanyň öňüni alyş usullaryny iki esasy kategoriýa bölmek mümkin:
1. Korroziýa garşy materiallaryň we beýleki öňüni alyş çäreleriniň dogry saýlanmagy.
2.Makyla laýyk proses operasiýalaryny we enjam gurluşlaryny saýlamak.
Himiki önümçilikde texnologik düzgünlere berk eýermek gereksiz poslama hadysalaryny aradan aýryp biler. Şeýle-de bolsa, ýokary hilli poslama garşy materiallar ulanylsa-da, nädogry işleýiş amallary güýçli poslama getirip biler.
1. Organiki däl korroziýanyň ingibitorlary
Adatça, korroziýa ingibitorlarynyň az mukdaryny korroziýa gurşawyna goşmak metalyň korroziýasyny ep-esli haýalladyp biler. Bu ingibitorlar, adatça, üç görnüşe bölünýär: organiki däl, organiki we bug fazasynyň ingibitorlary, her biriniň aýratyn mehanizmleri bar.
• Anodik ingibitorlar (anodik prosesi haýalladýarlar):
Bularyň arasynda anodik passiwleşdirmegi höweslendirýän oksidleýjiler (hromatlar, nitritler, demir ionlary we ş.m.) ýa-da anod ýüzünde gorag plýonkalaryny emele getirýän anodik plýonka agentleri (şelekler, fosfatlar, silikatlar, benzoatlar we ş.m.) bar. Olar esasan anod sebitinde reaksiýa girip, anod polýarizasiýasyny güýçlendirýärler. Umuman alanyňda, anod ingibitorlary anod ýüzünde gorag plýonkasyny emele getirýär, bu bolsa örän täsirli, ýöne käbir töwekgelçilikleri öz içine alýar - ýeterlik dozanyň ýoklugy plýonkanyň doly örtülmezligine sebäp bolup, kiçi açyk metal meýdançalaryny ýokary anod tok dykyzlygy bilen galdyryp, çukurlaryň korroziýasynyň ähtimallygyny ýokarlandyrýar.
• Katod ingibitorlary (katod reaksiýasyna täsir edýär):
Mysallar hökmünde kalsiý, sink, magniý, mis we marganes ionlaryny görkezmek bolar, olar katodda öndürilen gidroksid ionlary bilen reaksiýa girip, eremeýän gidroksidleri emele getirýärler. Bular katodyň ýüzünde galyň plýonkalary emele getirýär, kislorodyň diffuziýasyny blokirleýär we konsentrasiýanyň polýarizasiýasyny ýokarlandyrýar.
• Gatyşyk ingibitorlar (anodik we katod reaksiýalarynyň ikisini hem basyp ýatyrýarlar):
Bularyň üçin optimal dozanyň eksperimental kesgitlenmegi talap edilýär.
2.Organiki korroziýanyň ingibitorlary
Organiki ingibitorlar adsorbsiýa arkaly işleýärler, metal ýüzünde görünmeýän, molekulýar galyňlykdaky plýonka emele getirýärler, ol bir wagtyň özünde anodik we katod reaksiýalaryny basyp ýatyrýar (dürli täsirli bolsa-da). Umumy organiki ingibitorlara azot, kükürt, kislorod we fosfor saklaýan birleşmeler girýär. Olaryň adsorbsiýa mehanizmleri molekulýar gurluşa baglydyr we aşakdaky ýaly kategoriýalara bölünip bilner:
· Elektrostatik adsorbsiýa
· Himiki adsorbsiýa
· π-baglanyşyk (delokalizirlenen elektron) adsorbsiýasy
Organiki ingibitorlar giňden ulanylýar we çalt ösýär, ýöne olaryň şeýle kemçilikleri hem bar, mysal üçin:
· Önümiň hapalanmagy (esasanam iýmit bilen baglanyşykly ulanylyşlarda) — bir pro-da peýdaly bolsa-da
ösüş tapgyrynda, olar başga bir tapgyrda zyýanly bolup biler.
· Islenýän reaksiýalaryň basylyp saklanmagy (meselem, kislota duzlama wagtynda plýonkanyň aýrylmagyny haýallatmak).
?
3. Bug fazasynyň korroziýa ingibitorlary
Bular, esasan, metal bölekleri saklamak we daşamak wagtynda (köplenç gaty görnüşde) goramak üçin ulanylýan, korroziýanyň öňüni alýan funksional toparlary öz içine alýan ýokary derejede uçujy maddalardyr. Olaryň buglary atmosfera çyglygynda işjeň öňüni alýan toparlary bölüp çykarýar, soňra olar korroziýanyň öňüni almak üçin metalyň ýüzüne adsorbsiýa edilýär.
Mundan başga-da, olar adsorbsiýa ingibitorlarydyr, ýagny goralýan metal ýüzüniň öňünden pos aýyrmagyny talap etmeýär.
?
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 9-njy oktýabry