Láti ọjọ́ kẹrin sí ọjọ́ kẹfà oṣù kẹta ní ọ̀sẹ̀ yìí, ìpàdé kan tí ó fa àfiyèsí púpọ̀ láti ọ̀dọ̀ ilé iṣẹ́ epo àti ọ̀rá kárí ayé ni wọ́n ṣe ní Kuala Lumpur, Malaysia. Ọjà epo “tí béárì kún” lọ́wọ́lọ́wọ́ kún fún èéfín, gbogbo àwọn tó kópa sì ń retí ìpàdé náà láti fún wọn ní ìtọ́sọ́nà.
Orúkọ gbogbo ìpàdé náà ni “Àpérò àti Ìfihàn Oil Palm and Laurel Price Outlook 35th”, èyí tí ó jẹ́ ayẹyẹ ìpàṣípààrọ̀ ilé-iṣẹ́ ọdọọdún tí Bursa Malaysia Derivatives (BMD) gbàlejò.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn onímọ̀ nípa ètò ìtajà àti àwọn ògbógi nínú iṣẹ́ náà ló sọ èrò wọn lórí ìpèsè àti ìbéèrè epo ẹ̀fọ́ kárí ayé àti ìfojúsùn iye owó epo ọ̀pẹ ní ìpàdé náà. Ní àsìkò yìí, wọ́n máa ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọ̀rọ̀ tó lágbára, èyí sì máa ń mú kí ọjà epo ọ̀pẹ àti ọ̀rá pọ̀ sí i ní ọ̀sẹ̀ yìí.
Epo igi ọpẹ ni o jẹ ida mejilelọgbọn ninu iṣelọpọ epo jijẹ ni agbaye, ati pe iye rẹ ti o ta jade ni ọdun meji sẹhin jẹ ida mẹrinlelaadọta ninu ọgọrun ti iṣowo epo jijẹ ni agbaye, ti o ṣe ipa olori idiyele ni ọja epo.
Ní àkókò ìpàdé yìí, èrò ọ̀pọ̀ àwọn olùbánisọ̀rọ̀ dọ́gba díẹ̀: ìdàgbàsókè iṣẹ́ ní Indonesia àti Malaysia ti dúró ṣinṣin, nígbà tí lílo epo ọ̀pẹ ní àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n nílò rẹ̀ gidigidi ń ṣe àṣeyọrí, a sì retí pé owó epo ọ̀pẹ yóò ga sí i ní oṣù díẹ̀ tí ń bọ̀, lẹ́yìn náà yóò sì wó lulẹ̀ ní ọdún 2024. Ó ti dínkù tàbí ó ti lọ sílẹ̀ ní ìdajì àkọ́kọ́ ọdún.
Dorab Mistry, onímọ̀ nípa iṣẹ́ àkànṣe pẹ̀lú ìrírí tó ju ogójì ọdún lọ nínú iṣẹ́ náà, jẹ́ olùbánisọ̀rọ̀ tó lágbára jùlọ ní ìpàdé náà; láàárín ọdún méjì tó kọjá, ó tún ti gba orúkọ tuntun mìíràn tó lágbára jùlọ: ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ilé iṣẹ́ ọkà, epo àti oúnjẹ ní Íńdíà, Adáni Wilmar, alága ilé iṣẹ́ tí a kọ orúkọ rẹ̀ sílẹ̀; ilé iṣẹ́ náà jẹ́ àjọpọ̀ láàárín Adani Group ti Íńdíà àti Wilmar International ti Singapore.
Báwo ni ògbóǹtarìgì oníṣòwò yìí ṣe wo ọjà lọ́wọ́lọ́wọ́ àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú? Èrò rẹ̀ yàtọ̀ síra láti ọ̀dọ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan, ohun tí ó sì yẹ kí a tọ́ka sí ni ojú ìwòye iṣẹ́ rẹ̀, èyí tí ó ń ran àwọn onímọ̀ nípa iṣẹ́ lọ́wọ́ láti lóye àyíká àti kókó pàtàkì tí ó wà lẹ́yìn ọjà dídíjú náà, kí wọ́n lè ṣe ìpinnu tiwọn fúnra wọn.
Kókó pàtàkì Mistry ni pé: ojú ọjọ́ lè yípadà, àti pé owó ọjà àgbẹ̀ (ọ̀rá àti epo) kò ní ìpalára. Ó gbàgbọ́ pé ó yẹ kí a máa retí àwọn ohun tí ó yẹ fún gbogbo epo ewébẹ̀, pàápàá jùlọ epo ọ̀pẹ. Àwọn kókó pàtàkì ọ̀rọ̀ rẹ̀ nìyí:
Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ojú ọjọ́ gbígbóná àti gbígbẹ tí ó níí ṣe pẹ̀lú El Niño ní ọdún 2023 rọrùn ju bí a ṣe rò lọ, wọn kò sì ní ní ipa púpọ̀ lórí àwọn agbègbè ìṣẹ̀dá epo ọ̀pẹ. Àwọn irugbin èso epo mìíràn (ẹ̀wà soybean, rapeseed, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ) ní ìkórè déédé tàbí tí ó dára jù bẹ́ẹ̀ lọ.
Iye owo epo ẹfọ tun ti buru ju bi a ti reti lọ titi di isisiyi; pataki nitori iṣelọpọ epo ọpẹ ti o dara ni ọdun 2023, dola ti o lagbara, eto-ọrọ aje ti ko lagbara ni awọn orilẹ-ede alabara pataki, ati idiyele epo sunflower ti o dinku ni agbegbe Okun Dudu.
Ní báyìí tí a ti wọ ọdún 2024, ipò tí ó wà báyìí ni pé ìbéèrè ọjà kò pọ̀, soybeans àti àgbàdo ti ní ìkórè tó pọ̀, El Niño ti dínkù, ipò ìdàgbàsókè èso oko dára, dọ́là Amẹ́ríkà lágbára díẹ̀, àti pé epo sunflower kò lágbára mọ́.
Nítorí náà, àwọn nǹkan wo ló lè mú kí owó epo pọ̀ sí i? Àwọn mẹ́rin ló ṣeé ṣe kí wọ́n jẹ́ akọ màlúù:
Àkọ́kọ́, àwọn ìṣòro ojú ọjọ́ wà ní Àríwá Amẹ́ríkà; èkejì, Federal Reserve ti dín owó èlé kù gidigidi, èyí sì mú kí agbára ríra àti owó pàṣípààrọ̀ dọ́là Amẹ́ríkà dínkù; ẹ̀kẹta, US Democratic Party ló borí nínú ìdìbò oṣù kọkànlá ó sì ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìṣírò ààbò àyíká aláwọ̀ ewé tó lágbára; ẹ̀kẹrin, owó agbára ti ga sókè.
Nípa epo ọ̀pẹ
Iṣẹ́ ọ̀pẹ epo ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà kò tíì dé ibi tí a retí nítorí pé àwọn igi náà ti ń gbó, ọ̀nà ìṣelọ́pọ́ kò dára rárá, àti pé agbègbè ìgbìn kò tíì fẹ̀ sí i. Ní wíwo gbogbo ilé iṣẹ́ ìtọ́jú epo, ilé iṣẹ́ epo ọ̀pẹ ni ó ti ń lo ìmọ̀ ẹ̀rọ ní ìpele tó lọ́ra jùlọ.
Iṣẹ́ epo igi ọpẹ ti Indonesia le dinku nipasẹ o kere ju toonu miliọnu kan ni ọdun 2024, lakoko ti iṣelọpọ Malaysia le wa ni kanna bi ọdun ti tẹlẹ.
Èrè tí a ń tà ti di òdì ní oṣù díẹ̀ sẹ́yìn, àmì kan tí ó fi hàn pé epo ọ̀pẹ ti yípadà láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ sí iye tí a ń pèsè; àti pé àwọn ìlànà epo tuntun yóò mú kí wàhálà pọ̀ sí i, epo ọ̀pẹ yóò ní àǹfààní láti pọ̀ sí i láìpẹ́, àti pé àǹfààní tó ga jùlọ wà ní ojú ọjọ́ Àríwá Amẹ́ríkà, pàápàá jùlọ ní ojú ọjọ́ oṣù kẹrin sí oṣù Keje.
Àwọn ohun tó ṣeé ṣe kí ó fa ìṣòro fún epo ọ̀pẹ ni: ìfẹ̀sí agbára ìṣẹ̀dá epo ọ̀pẹ B100 tó mọ́ tónítóní àti epo ọ̀pẹ tó ṣeé gbé (SAF) ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà, ìdínkù nínú ìṣẹ̀dá epo ọ̀pẹ, àti ìkórè èso ọ̀pẹ tó burú ní Àríwá Amẹ́ríkà, Yúróòpù tàbí ibòmíràn.
Nípa rapesid
Iṣẹ́dá èso rapeseed kárí ayé ti padà bọ̀ sípò ní ọdún 2023, pẹ̀lú epo rapeseed tí ó ń jàǹfààní láti inú àwọn ìṣírí epo bio.
Iṣẹ́dá èso ìrẹsì ní Íńdíà yóò dé àkọsílẹ̀ ní ọdún 2024, nítorí ìgbéga àwọn iṣẹ́ ìrẹsì ìrẹsì láti ọwọ́ àwọn ẹgbẹ́ ilé iṣẹ́ Íńdíà gidigidi.
Nípa soya
Ìbéèrè díẹ̀ láti orílẹ̀-èdè China ba èrò ọjà soybean jẹ́; ìmọ̀ ẹ̀rọ irugbin tó dára síi ń ṣètìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ọ̀gbìn soybean;
Ìwọ̀n ìdàpọ̀ biodiesel ní Brazil ti pọ̀ sí i, ṣùgbọ́n ìbísí náà kò tó bí ilé iṣẹ́ ṣe rò; Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ń kó epo ìdọ̀tí ti China wọlé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀, èyí tí ó burú fún soya ṣùgbọ́n ó dára fún epo ọ̀pẹ;
Ounjẹ soya di ẹrù-ìnira, o sì le maa koju wahala.
Nipa epo sunflower
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìjà láàárín Rọ́síà àti Ukraine ti ń bá a lọ láti oṣù Kejì ọdún 2022, àwọn orílẹ̀-èdè méjèèjì ti ní ìkórè èso sunflower tó pọ̀ gan-an, iṣẹ́ ṣíṣe epo sunflower kò sì ní ipa lórí rẹ̀;
Bí owó wọn ṣe ń dínkù sí dọ́là, epo sunflower di olowo poku ní orílẹ̀-èdè méjèèjì; epo sunflower gba àwọn ìpín ọjà tuntun.
Tẹ̀lé Ṣáínà
Ṣé China ni agbára ìdarí tí ó wà lẹ́yìn ìdàgbàsókè ọjà epo?
Ìgbà wo ni China yóò bẹ̀rẹ̀ sí í dàgbàsókè kíákíá, kí sì ni nípa lílo epo ẹ̀fọ́? Ṣé China yóò ṣe ìlànà biofuels? Ṣé a óò tún kó epo síta UCO ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan?
Tẹ̀lé Íńdíà
Àwọn ohun tí Íńdíà yóò kó wọlé ní ọdún 2024 yóò dínkù ju ti ọdún 2023 lọ.
Jíjẹ àti ìbéèrè ní Íńdíà dára gan-an, ṣùgbọ́n àwọn àgbẹ̀ Íńdíà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ irúgbìn epo fún ọdún 2023, àti pé gbígbé àwọn ọjà wọn ní ọdún 2023 yóò jẹ́ ewu fún àwọn tí wọ́n kó wọlé.
Agbara agbaye ati ibeere epo ounjẹ
Ibeere epo agbara agbaye (biofuels) yoo pọ si nipa toonu miliọnu mẹta ni ọdun 2022/23; nitori ilosoke agbara iṣelọpọ ati lilo ni Indonesia ati Amẹrika, a nireti pe ibeere epo agbara yoo pọ si siwaju sii nipasẹ toonu miliọnu mẹrin ni ọdun 2023/24.
Ibeere fun sise ounjẹ agbaye fun epo ẹfọ ti n pọ si ni kiakia nipasẹ awọn toonu miliọnu mẹta fun ọdun kan, ati pe a nireti pe ibeere epo ounjẹ yoo tun pọ si nipasẹ awọn toonu miliọnu mẹta ni 23/24.
Àwọn kókó tó ń nípa lórí iye owó epo
Bóyá Amẹ́ríkà yóò ṣubú sínú ìṣòro ọrọ̀ ajé; àwọn ìrètí ọrọ̀ ajé China; ìgbà wo ni ogun méjèèjì (Rọ́síà-Ukraine, Palestine àti Israel) yóò parí; àṣà dọ́là; àwọn ìtọ́ni tuntun àti àwọn ìṣírí fún epo rọ̀bì; iye owó epo rọ̀bì.
oju iwoye idiyele
Nípa iye owó epo ẹfọ́ kárí ayé, Mistry sọ àsọtẹ́lẹ̀ àwọn wọ̀nyí:
A nireti pe epo igi ọpẹ Malaysia yoo ta ni 3,900-4,500 ringgit ($824-951) fun toonu kan laarin isisiyi ati oṣu kẹfa.
Ìtọ́sọ́nà iye owó epo ọ̀pẹ yóò sinmi lórí iye ìṣẹ̀dá rẹ̀. Oṣù kẹrin, oṣù karùn-ún, àti oṣù kẹfà ọdún yìí ni yóò jẹ́ oṣù tí epo ọ̀pẹ pọ̀jù.
Oju ojo nigba akoko gbingbin ni Ariwa Amerika yoo jẹ pataki ninu oju-ọjọ idiyele lẹhin oṣu Karun. Eyikeyi awọn iṣoro oju ojo ni Ariwa Amerika le tan ina si fiusi fun awọn idiyele ti o ga julọ.
Iye owo ojo iwaju epo soybean ti US CBOT yoo pada sipo nitori idinku ninu iṣelọpọ epo soybean ni Amẹrika ati pe yoo tẹsiwaju lati ni anfani lati ibeere biodiesel ti o lagbara ni AMẸRIKA.
Epo soya ti a mọ si US yoo di epo ẹfọ ti o gbowo julọ ni agbaye, ati pe ifosiwewe yii yoo ṣe atilẹyin fun idiyele epo rapeseed.
O dabi pe owo epo sunflower ti dinku.
Ṣe àkópọ̀
Àwọn ipa tó lágbára jùlọ ni ojú ọjọ́ ní Àríwá Amẹ́ríkà, ìṣẹ̀dá epo ọ̀pẹ àti ìlànà epo biofuels.
Ojú ọjọ́ ṣì jẹ́ ohun pàtàkì nínú iṣẹ́ àgbẹ̀. Ojú ọjọ́ tó dára, èyí tó ti mú kí ìkórè tuntun wáyé, tó sì ti mú kí iye owó ọkà àti èso epo pọ̀ sí ohun tó ju ọdún mẹ́ta lọ, lè má pẹ́, ó sì yẹ kí a kíyèsí i dáadáa.
Iye owo ogbin ko ni wahala nitori awọn iyipada oju-ọjọ.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹta-18-2024