bilermenler

Şu hepde 4-nji martdan 6-njy marta çenli Malaýziýanyň Kuala-Lumpur şäherinde dünýä ýaglary we ýaglar senagatynyň uly ünsüni çeken maslahat geçirildi. Häzirki "aýylar bilen doldurylan" nebit bazary duman bilen doludur we ähli gatnaşyjylar ýol görkezmelerini bermek üçin duşuşyga sabyrsyzlyk bilen garaşýarlar.

Konferensiýanyň doly ady “35-nji Palma ýagy we Laurel ýagy bahasynyň geljegi boýunça konferensiýa we sergi” bolup, ol Bursa Malaýziýanyň Derivatives (BMD) tarapyndan geçirilýän ýyllyk senagat alyş-çalyş çäresidir.

Duşuşykda köp sanly tanymal analitikler we pudak bilermenleri ösümlik ýagynyň dünýädäki teklibi we islegi, şeýle hem palma ýagynyň bahalarynyň geljegi barada öz pikirlerini bildirdiler. Bu döwürde palma ýagynyň şu hepdede ýag we ýag bazarynyň ýokarlanmagyna itergi berýän ösüşli sözler ýygy-ýygydan ýaýradyldy.

Palma ýagy dünýä derejesinde iýilýän ýag önümçiliginiň 32% -ini düzýär we soňky iki ýylda onuň eksport möçberi dünýä derejesinde iýilýän ýag söwdasynyň möçberiniň 54% -ini düzüp, nebit bazarynda bahalaryň lideriniň roluny oýnady.

Bu sessiýada çykyş edenleriň köpüsiniň pikirleri deňeşdirme boýunça yzygiderli boldy: Indoneziýada we Malaýziýada önümçilik ösüşi durgunlaşdy, esasy isleg bildirýän ýurtlarda palma ýagyny sarp etmek bolsa geljegi uly, şeýle hem palma ýagynynyň bahalarynyň indiki birnäçe aýda ýokarlanmagyna we soňra 2024-nji ýylda pese gaçmagyna garaşylýar. Ýylyň birinji ýarymynda ol haýallady ýa-da pese gaçdy.

Pudagda 40 ýyldan gowrak tejribesi bolan uly analitik Dorab Mistry maslahatda uly derejeli çykyş etdi; soňky iki ýylyň dowamynda ol ýene-de täze uly derejeli şahsyýete eýe boldy: Hindistanyň öňdebaryjy däne, nebit we azyk kompaniýasy hökmünde işläp, sanawa alnan Adani Wilmar kompaniýasynyň başlygy bolup işledi; bu kompaniýa Hindistanyň Adani Group we Singapuryň Wilmar International kompaniýalary bilen bilelikdäki kärhanadyr.

Bu meşhur pudak bilermeni häzirki bazara we geljekki meýillere nähili garaýar? Onuň garaýyşlary her bir adamda dürli-dürli bolýar we onuň pudakdaky garaýşyna üns bermek gerek, bu bolsa pudakdaky adamlara çylşyrymly bazaryň kontekstini we esasy ugruny düşünmäge we öz pikirlerini çykarmaga kömek edýär.

Mistriniň esasy pikiri: howa üýtgeýär we oba hojalyk önümleriniň (ýaglaryň we ýaglaryň) bahalary pese gaçmaýar. Ol ähli ösümlik ýaglary, esasanam palma ýagy üçin amatly ösüş garaşylmalarynyň saklanmalydygyna ynanýar. Onuň konferensiýadaky çykyşynyň esasy pikirleri aşakdakylar:

2023-nji ýylda El-Ninýo bilen baglanyşykly yssy we gurak howa hadysalary garaşylýandan has ýumşak bolup, palma ýagy öndürilýän ýerlere az täsir eder. Beýleki ýagly ekinler (soýa, raps we ş.m.) kadaly ýa-da has gowy hasyl alýar.

Ösümlik ýagynyň bahalary hem şu wagta çenli garaşylýandan has pes netije görkezdi; esasan hem 2023-nji ýylda palma ýagy önümçiliginiň gowy bolmagy, dollaryň güýçlenmegi, esasy sarp ediji ýurtlarda ykdysadyýetleriň gowşak bolmagy we Gara deňiz sebitinde günebakar ýagynyň bahalarynyň pese gaçmagy bilen baglanyşykly.

Indi 2024-nji ýyla girdik, häzirki ýagdaý şeýle: bazardaky isleg deň, soýa we mekgejöwen ýokary hasyl aldy, El-Ninýo pese gaçdy, ekinleriň ösüş şertleri gowy, ABŞ dollary deňeşdirme boýunça güýçli we günebakar ýagy pes bolmagynda galýar.

Eýsem, nebitiň bahalarynyň ýokarlanmagyna nähili faktorlar täsir eder? Dört mümkin öküz bar:

Birinjiden, Demirgazyk Amerikada howa bilen baglanyşykly kynçylyklar bar; ikinjiden, Federal Rezerw ulgamy göterim derejelerini kesgin peseltdi, şeýdip ABŞ dollarynyň satyn alyş güýjüni we alyş-çalyş kursuny gowşatdy; üçünjiden, ABŞ-nyň Demokratik partiýasy noýabr aýynda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazandy we daşky gurşawy goramak boýunça güýçli höweslendirmeleri kabul etdi; dördünjiden, energiýanyň bahalary ýokary galdy.

Palma ýagy barada

Günorta-Gündogar Aziýada ýagly palma önümçiligi garaşylýan netijäni bermedi, sebäbi agaçlar garraýar, önümçilik usullary yza galýar we ekilýän meýdanlar sähel giňeldi. Ýagly ekinleriň tutuş pudagyna seredilende, palma ýagy senagaty tehnologiýanyň ulanylmagynda iň haýal boldy.

Indoneziýanyň palma ýagy önümçiligi 2024-nji ýylda azyndan 1 million tonna azalyp biler, Malaýziýanyň önümçiligi bolsa geçen ýyldaky ýaly galyp biler.

Soňky aýlarda gaýtadan işlemekden alynýan girdejiler pese gaçdy, bu bolsa palma ýagy bilen üpjünçiligiň köp bolan ýagdaýyndan gyt bolan ýagdaýyna geçendiginiň alamatydyr; we täze bioýangyç syýasaty dartgynlygy has-da güýçlendirer, palma ýagy bilen bagly ýagdaýlaryň tiz wagtda ýokarlanmagyna mümkinçilik döreder we iň uly ösüş mümkinçiligi Demirgazyk Amerikanyň howa şertlerinde, esasanam aprel-iýul aýlarynda ýüze çykýar.

Palma ýagy üçin mümkin bolan ösüş sebäpleri: Günorta-Gündogar Aziýada B100 arassa biodizel we durnukly awiasiýa ýangyjynyň (SAF) önümçilik kuwwatynyň giňeldilmegi, palma ýagy önümçiliginiň haýallamagy we Demirgazyk Amerikada, Ýewropada ýa-da başga ýerlerde ýagly tohumlaryň hasylynyň pes bolmagydyr.

Raps tohumy barada

2023-nji ýylda global raps önümçiligi dikeldilýär, raps ýagy bioýangyç höweslendirmelerinden peýdalanýar.

Hindistanyň raps önümçiligi 2024-nji ýylda rekord derejä ýeter, munuň esasy sebäbi Hindistan senagat birleşikleri tarapyndan raps taslamalarynyň işjeň öňe sürülmegidir.

Soýa fasulylary barada

Hytaýdan gelýän haýal isleg soýa bazarynyň duýgusyna zyýan ýetirýär; kämilleşdirilen tohum tehnologiýasy soýa önümçiligine goldaw berýär;

Braziliýanyň biodizel garyşdyryş tizligi ýokarlandyryldy, ýöne bu ösüş senagatyň garaşýan derejesinde bolmady; Birleşen Ştatlar Hytaýyň galyndylaryndan köp mukdarda nahar bişirýän ýagy import edýär, bu bolsa soýa üçin zyýanly, ýöne palma ýagy üçin peýdaly;

Soýa unundan ýasalan zat agyr ýük bolýar we basyşa duçar bolmagy dowam etdirip biler.

Günebakar ýagy barada

Russiýa bilen Ukrainanyň arasyndaky gapma-garşylyk 2022-nji ýylyň fewral aýyndan bäri dowam etse-de, iki ýurt günebakar tohumynyň ýokary hasylyny gazandy we günebakar ýagyny gaýtadan işlemäge täsir ýetmedi;

Walýutalarynyň dollara garşy pese gaçmagy bilen, iki ýurtda hem günebakar ýagy arzanlady; günebakar ýagy täze bazar paýlaryny eýeledi.

Hytaýy yzarlaň

Hytaý nebit bazarynyň ýokarlanmagynyň esasy hereketlendiriji güýji bolarmy? Bu aşakdakylara baglydyr:

Hytaý haçan çalt ösüşini dowam etdirer we ösümlik ýagyny sarp etmek barada näme diýse bolar? Hytaý bioýangyç syýasatyny işläp düzermi? UCO galyndylary köp mukdarda eksport edilermi?

Hindistany yzarlaň

Hindistanyň 2024-nji ýylda importy 2023-nji ýyldakydan has pes bolar.

Hindistanda sarp ediş we isleg gowy görünýär, ýöne hindi daýhanlary 2023-nji ýyl üçin ýagly tohumlaryň uly gorlaryna eýe we bu gorlaryň 2023-nji ýylda başga ýere geçirilmegi importa zyýan ýetirer.

Dünýäde energiýa we azyk nebitine bolan isleg

2022/23-nji ýyllarda energiýa nebitine (bioýangyç) bolan global isleg takmynan 3 million tonna artar; Indoneziýada we ABŞ-da önümçilik kuwwatynyň we ulanylyşynyň giňelmegi sebäpli energiýa nebitine bolan islegiň 2023/24-nji ýyllarda has-da 4 million tonna artmagyna garaşylýar.

Ösümlik ýagyna bolan dünýäde azyk önümlerini gaýtadan işleýän senagatyň islegi ýylda 3 million tonna yzygiderli artdy we azyk ýagyna bolan islegiň hem 23/24-nji ýylda 3 million tonna artmagyna garaşylýar.

Nebitiň bahalaryna täsir edýän faktorlar

Birleşen Ştatlaryň ykdysady çökgünlige düşüp-düşmezligi; Hytaýyň ykdysady mümkinçilikleri; iki uruş (Orsýet-Ukraina, Palestina we Ysraýyl) haçan gutarar; dollaryň meýilleri; täze bioýangyç direktiwleri we höweslendirmeleri; çig nebitiň bahalary.

bahanyň geljegi

Ösümlik ýagynyň dünýä bahalary barada Mistry aşakdakylary çaklaýar:

Malaýziýanyň palma ýagy şu wagtdan iýun aýyna çenli bir tonna üçin 3900-4500 ringgit (824-951 dollar) möçberinde söwda edilmegine garaşylýar.

Palma ýagy bahalarynyň ugry önümçilik möçberlerine bagly bolar. Şu ýylyň ikinji çärýegi (aprel, maý we iýun) palma ýagy bilen iň az üpjünçilik edilýän aý bolar.

Demirgazyk Amerikada ekiş döwründäki howa maý aýyndan soňky bahalaryň geljeginde esasy üýtgeýji bolar. Demirgazyk Amerikadaky islendik howa meseleleri bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler.

ABŞ-nyň CBOT soýa ýagy fýuçersleriniň bahalary ABŞ-da ýerli soýa ýagy önümçiliginiň azalmagy sebäpli gaýtadan ýokarlanar we ABŞ-nyň biodizeline bolan güýçli isleginden peýdalanmagyny dowam etdirer.

ABŞ-nyň soja ýagy dünýäde iň gymmat ösümlik ýagyna öwrüler we bu faktor raps ýagynyň bahalaryny goldar.

Günebakar ýagynyň bahalary iň pes derejä düşen ýaly görünýär.

Gysgaça beýan et

Iň uly täsirler Demirgazyk Amerikanyň howa şertleri, palma ýagy önümçiligi we bioýangyçlar boýunça direktiwanyň täsiri bolar.

Howa şertleri oba hojalygynda esasy üýtgeýji bolmagynda galýar. Soňky hasyl ýygnamaga ýardam eden we däne we ýagly tohumlaryň bahalaryny üç ýyldan gowrak iň pes derejä düşüren gowy howa şertleri uzak dowam etmezligi mümkin we oňa seresaplylyk bilen garalmalydyr.

Howa şertleriniň üýtgeşiklikleri sebäpli oba hojalyk önümleriniň bahalary pese gaçmaýar.