Häzirki wagtda surfaktantlar diňe gerbisidlerde däl, eýsem ähli pestisid formulalarynda ulanylýar. 1993-nji ýylda pestisidler üçin surfaktantlaryň dünýäde sarp edilişi takmynan 230,000 tonna boldy, bu bolsa umumy surfaktant ulanylyşynyň 3,3% -ni düzdi. Birleşen Ştatlarda pestisidler üçin surfaktantlaryň satuw bahasy onuň pestisid bazarynyň takmynan 6% -ni düzdi. 1992-nji ýylda ähli pestisid formulalarynyň ýarysynda surfaktantlar ulanyldy, olaryň köpüsi gerbisidlerde ulanyldy. Hytaýda pestisidler üçin surfaktantlaryň sarp edilişi takmynan 40,000 tonna boldy, üçden bir bölegi emulgator hökmünde hyzmat edýärdi.
Surfaktantlar dolandyryp bolmaýan tehniki derejeli pestisidleri degişli pestisid formulalaryna öwrüp bilýärler. Pestisid kömekçisi hökmünde olar diňe bir pestisidleriň ulanylyş netijeliligini ýokarlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem pestisidleriň dozasyny azaldýar, pestisidleriň daşky gurşawa täsirini ýeňilleşdirýär we oba hojalyk önümçiligine uly peýda getirýär. Şeýle-de bolsa, pestisidler güýçli biologiki işjeňlige eýe bolan ýörite himiki maddalar bolany we olaryň gözegçilik nyşanlary, goralýan obýektler we daşky gurşaw şertleri örän çylşyrymly bolany üçin, pestisidlerdäki surfaktantlar tehniki materiallaryň häsiýetlerine we aýratynlyklaryna laýyklykda saýlanyp we düzülmeli, şol bir wagtyň özünde surfaktantlaryň özleriniň maksatly organizmlere täsirini hem göz öňünde tutmaly.
Aşakda üç görnüşli surfaktantlary ulanmak boýunça görkezmeler bilen tanyşdyrmaga üns berilýär.
1.Eritiji
Seraptiw maddalaryň misel täsirini ulanmak arkaly erginlerde erijiligi pes derejede ýokarlanýar, bu bolsa erginleşme diýlip atlandyrylýar. HLB gymmaty 15 bolan seraptiw maddalar–18 eridiji hökmünde hyzmat edip biler, ýöne erime diňe eridijiniň konsentrasiýasy kritiki misel konsentrasiýasyndan geçende ýüze çykýar. Bu noktada, erginsiz eriýän derman ergininiň lipofil toparlary tarapyndan miselleriň içine kapsulalanýar ýa-da adsorbsiýa edilýär, şol bir wagtyň özünde eridijiniň gidrofil toparlary suwda galýar, şeýdip polýar däl dermanlaryň suwda eremegine mümkinçilik döredýär.
Dispersantlar dispersiýa ulgamynda gaty ýa-da suwuk bölejikleriň toplanmagyna päsgel berip ýa-da olaryň birmeňzeş dispersiýasyny uzak wagtlap saklap bilýärler. Dispersantlar nebit-suw serhedinde ýa-da gaty bölejikleriň ýüzünde adsorbsiýa edip, bölejikleriň daşynda elektrik zarýadyny ýa-da sterik päsgelçilik potensial päsgelçiligini emele getirýärler, bu bolsa pestisid bölejikleriniň formulasiýa we saklama wagtynda gaýtadan toplanmagynyň öňüni almaga kömek edýär. Ulanylýan dispersantlar, adatça, alkilnaftalin sulfonatlarynyň natriý duzlary, naftalin sulfon turşusy-formaldegid kondensatlary we lignosulfonatlar ýaly köp halkaly anionik ýüzleý aktiw maddalardyr. Tersine, polimer dispersantlar (meselem, natriý polikarboksilat) adsorbsiýa häsiýetleri, şeýle hem dispersiýa edilen bölejikleri zarýadlamak we uly sterik potensial päsgelçiligi döretmek ukyby sebäpli suwly suspenziýalary taýýarlamakda aýratyn möhümdir.
Garyşyk formulalar ulanyjylaryň arasynda amatlylygy we dürli pestisid maddalarynyň dogry dozasyny üpjün etmek ukyby sebäpli meşhurdyr, şol bir wagtyň özünde adaty tank garyşdyrmasynda köp duş gelýän deňsizligiň öňüni alýar. Şeýle formulalar suwda eremeýän gaty pestisid we suwda eremeýän suwuk pestisid ulanylyp taýýarlanan suspenziýa esasly garyşyk dispersiýalar bolup, suw serişde hökmünde we kömekçi agentler hökmünde surfaktantlar ulanylyp, umuman SC we EW-niň utgaşmasy hökmünde kabul edilip bilner. Köp ulanylýan surfaktantlara esasan emulgatorlar, dispersantlar, goýaldyjylar we beýlekiler girýär. Bu formula görnüşi diňe SC we EW formulalaryna mahsus bolan bölejikleriň we ýag damjalarynyň flokulasiýasyndan ejir çekmän, eýsem dürli şertlerde dürli sowuk we gyzgyn saklamak synaglaryny geçirmegi hem zerur edýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 9-njy apreli