Kationik surfaktantlaranion surfaktantlaryňkydan ters zarýadlary daşaýarlar, şonuň üçin olar köplenç "ters sabynlar" diýlip atlandyrylýar. Himiki taýdan olar azyndan bir uzyn zarýady öz içine alýar.‑zynjyrly gidrofob topar we bir oňyn‑zarýadly gidrofil topar. Uzyn‑zynjyrly gidrofob toparlar, adatça, ýag kislotalaryndan ýa-da nebithimiýa önümlerinden alynýar; şonuň üçin ýagly aminler kationik surfaktantlar üçin möhüm çig mal bolup hyzmat edýär. Kationik surfaktantlar çäkli ýuwujylyk görkezýär, ýöne olar görnükli antibakterial häsiýetlere we gaty ýüzlere adsorbsiýa üçin ýokary ýakynlyga eýedirler. Kosmetikada olar köplenç saç kondisionerleri, bakterisidler, bakteriostatik serişdeler, ýumşadyjylar we anti-aktiwler hökmünde ulanylýar.‑kariýes goşundylary.
Ýagly aminler, esasan, organiki esaslardyr. Olar neýtral erginlerde zarýadsyz bolýarlar we şeýle şertlerde kation ýüzleý aktiwligini görkezmeýärler we pH 7-den ýokary bolanda lipofil bolýarlar. Organiki däl ýa-da organiki kislotalar bilen neýtrallaşdyrmak arkaly alnan üçünji amin duzlary ýeterlik derejede ereýär we netijeli kation ýüzleý aktiwleri hökmünde doly ykrar edilýär. Organiki duzlar, adatça, has köp suwda bolýar.‑organiki däl duzlara garanyňda ereýär. Olar ýuwujy we arassalaýjy serişdelere seýrek goşulýar.
Ýok‑kwaterner kation görnüşleri pH-a, köp walentli ionlara we elektrolitlere örän duýgurdyr.
Ýagly aminleriň etoksillenmegi etoksillenen aminleri emele getirýär. pH sazlanandan soň, şeýle surfaktantlar kation surfaktantlary bilen utgaşykly bolýar we kanagatlanarly ýuwujylyk berýär.
Ýagly aminleriň salisil turşusy bilen neýtrallaşdyrylmagy ýa-daα‑hlorbenzoý turşusy olaryň göbeleklere garşy täsirini güýçlendirip biler.
Ýagly aminlerden alynýan dörtlük ammonium birleşmeleri kationik surfaktantlaryň iň köp ulanylýan synpyny görkezýär.
Dörtlük ammonium duzlary kislotaly ýa-da alkali ortamlarda (100-den aşak) gowy durnuklylyk görkezýär.°C). Olaryň eremegi alkil bilen baglanyşyklydyr‑zynjyryň uzynlygy: has uzyn alkil zynjyrlary suwda ereýänligiň pesligine gabat gelýär. C16 bilen monoalkiltrimetil dörtlük ammonium duzlary‑C18 zynjyrlary suwda az ereýär, polýar erginlerde ereýär we suwda eremeýär.‑polýar erginler. Dialkildimetil dörtlük ammonium duzlary eremeýän görnüşde ereýär‑polýar erginler, ýöne suwda eremeýärler.
Kwartern ammonium duzlarynyň tapawutly funksiýalary olaryň negatiw taraplara adsorbsiýasyndan gelip çykýar‑zarýadlanan ýüzler, şeýle hem olaryň bakterisid we dezinfeksiýa täsirleri. Anion surfaktantlary, oksidler, peroksidler, silikatlar, kümüş nitrat, natriý sitrat, natriý tartrat, boraks, kaolin, beloklar we käbir polimerler bilen utgaşdyrylanda bakterisid işjeňliginiň ýa-da bulanyşygyň peselmegine iň aňsat sebäp bolýandygyny nygtamak gerek.
Alkil dörtlük ammonium duzlarynyň eremegi olaryň gidrofil toparlaryna baglydyr; has köp gidrofil toparlar suwda has gowy ereýär. Adaty preparatlar 5-ni öz içine alýar agram % izopropanol erginleri ýa-da 10 pH derejesi 6 bolan agram % suwly erginler‑9. Olar ýagtylyga, gyzgynlyga, güýçli kislotalara we güýçli şekere çydamly bolmak bilen ajaýyp himiki durnuklylyga eýedirler we siňdiriş ukybyny, antistatik häsiýetlerini, bakteriýa işjeňligini görkezýärler (C12 üçin optimal)‑C16 gomologlary) we ajaýyp korroziýa‑öndürijiligi peseldýär. Alkildimetil dörtlük ammonium duzlary iki uzyn‑zynjyrly alkil gidrofob bölekleri. Olar ortaça bakteritsid ukyby bilen birlikde amatly ýumşatma we antistatik häsiýetlere, şeýle hem gowy çyglylandyrma we emulsiýalaşdyrma häsiýetlerine eýedirler. Olar alkiltrimetil dörtlük ammonium duzlaryna garanyňda az gyjyndyryjydyr. Olar gowşak kislotaly şertlerde kation häsiýetini görkezýärler we‑neýtral we alkal şertlerinde ion görnüşleri.
Alkil Imidazolin Duzlary
Alkil imidazolinler ýag kislotalarynyň ornuny tutýan etilendiaminler bilen reaksiýa girizilmegi arkaly sintez edilýär. Gyzdyrylanda (adatça 220‑240°C), netijede emele gelen amidoetilamin alkil imidazoline öwrülýär.
Alkil imidazolin organiki monosiklik üçünji derejeli amin bolup, ortaça güýçli esas hökmünde hereket edýär. Adaty kationik surfaktant hökmünde ol negatiw tarapa berk adsorbsiýalanýar.‑saç, deri, diş, aýna, kagyz, süýümler, metallar we kremniý ýaly zarýadly ýüzler‑materiallary öz içine alýar. Suw bilen emele gelen duzlar‑ereýän kislotalar ýokary konsentrasiýalarda gel emele getirmäge meýilli. Sirke kislotasynyň, nikotin kislotasynyň, fosfor kislotasynyň we kükürt kislotasynyň duzlary suwdur‑ereýän, şol bir wagtyň özünde olaryň uzak‑zynjyr ýagly‑kislota duzlary ýagdyr‑ereýär. Olar çyglylygyň aşagynda gowy saklanyş durnuklylygyny görkezýärler‑subut şertleri, ýöne kristal çökündisi uzak wagtdan soň ýüze çykyp biler‑möhletli saklamakda ýa-da pes temperaturada saklamakda; birmeňzeşligi gyzdyrmak we garyşdyrmak arkaly dikeltmek mümkin. Suwa ýa-da çyglylyga sezewar bolmak olaryň funksiýasyny üýtgedýän ýuwaş-ýuwaş gidrolizlemäge sebäp bolýar. 165-e çenli uzak wagtlap gyzdyrmak°C durnuklylygy bozmaýar, emma reňki üýtgemegi mümkin. Alkil imidazoliniň ortaça güýçli esas hökmünde deri we gözler üçin uly derejede gyjyndyryjy täsir edýändigini, alkil imidazolin duzlarynyň bolsa gyjyndyryjylygynyň has pesdigini bellemek gerek.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 25-nji awgusty